هفتم ، ياقوت حموى است كه در معجم البلدان [ 1 ] از طريق ابراهيم بن سعد خبرى از ابن اسحاق نقل كرده كه در سيرهء ابن هشام آمده است [ 2 ] . هشتم ، سهيلى است كه در روض الأنف هشت بار [ 3 ] به روايت ابراهيم بن سعد استناد جسته و غالبا مربوط است به اختلاف قراآت . بر حسب آنچه در منابع مختلفه ذكر شده و سابقا هم بدان اشاره شد ، ابراهيم بن سعد هفده هزار حديث راجع به احكام و سنن ، علاوه بر مغازى ، از ابن اسحاق شنيده است . اين مقدّمه گنجايش تحقيق دربارهء اين موضوع را ندارد ، ولى با وجود اينكه رقم مزبور اغراق آميز به نظر مىرسد ، با مراجعه به مسند احمد بن حنبل به اين مسأله پىبرديم كه در آن كتاب بيشتر رواياتى كه از ابن اسحاق نقل شده ، و عدّهء آنها كم نيست ، از طريق يعقوب از قول پدرش ابراهيم بن سعد آمده و غالب آنها مربوط به أحكام است . گذشته از مسند أحمد در فروع كافى [ 4 ] از طريق يعقوب از قول پدرش ابراهيم بن سعد حديثى راجع به إبطال عول در مواريث ذكر شده كه عينا در كتاب من لا يحضر [ 5 ] نيز آمده است [ 6 ] .

--> [ ( 1 - ) ] معجم البلدان ، ج 4 ، ص 445 . [ ( 2 - ) ] سيرة النبويه ، ج 4 ، 261 ، 262 . [ ( 3 - ) ] روض الانف ، ج 2 ص 330 ، ج 4 ص 169 ، ج 5 ص 295 و 300 و 416 ، ج 6 ص 99 ، 206 ، ج 7 ص 280 . [ ( 4 - ) ] كلينى ، كافى ، ج 7 ص 79 . [ ( 5 - ) ] شيخ صدوق ، من لا يحضره الفقيه ، ج 4 ص 255 . [ ( 6 - ) ] براى شرح حال ابراهيم بن سعد علاوه بر منابع سابق به منابع زير رجوع شود : خليفة بن خياط ، طبقات ، ص 689 و 851 ، خليفه ، تاريخ ، ص 491 ، ابن سعد طبقات ، ج 7 ق 2 ص 84 ، 87 ، 91 ، 98 دربارهء راويان ابراهيم بن سعد ، ابن ابى حاتم ، الجرح و التعديل ، ج 1 ق 1 ص 101 ، ذهبى ، ميزان الاعتدال ، ج 1 ص 33 ، تذكرة الحفاظ ، ج 1 ص 252 ، العبر ، ج 1 ص 288 ، خطيب ، تاريخ بغداد ، ج 6 ، ص 81 ، ابن حجر ، تهذيب ، ج 4 ص 379 راجع به صالح ابن ابراهيم ، تقريب التهذيب ، ج 1 ص 35 ، صفدى ، الوافى بالوفيات ، ج 5 ص 352 ، سيوطى ، طبقات الحفاظ ص 107 ، خزرجى ، تذهيب ، ج 1 ص 15 .